Türkiye haritası sanıldığının aksine eğeyce dinamik bir yapıya sahiptir. Aşağıda meşhur bir harita var, eski yazıyla yapılmış bir harita. Aslında haritacılık ilmine göre muazzam bir oransallıktan söz edemeyiz ama yine de anlatmaya ve açıklamaya yeterli.
Harita şudur:
Yukarıdaki harita bir blog posta eklenmiş bir resim olarak belirli bir boyutu geçmimyor. Haritayı etraflıca tetkik etmek isteyenler için aldığım kaynağın linkini şuradan paylaşayım.
Gelgelelim bu yazının konusuna. Batıdan doğuya doğru görebildiğim farklar şunlar:
- Kocaeli ve Adapazarı tek bir vilayet
- Uşak diye bir vilayet yok, Kütahya’nın ilçesi.
- Bolu ve Düzce bir vilayet (zaten yakın zamanda ayrıldılar)
- Zonguldak, Karabük ve Bartın tek bir vilayet.
- Konya ve Karaman bir vilayet
- Gazipaşa Antalya’ya değil Silifke vilayetine bağlı
- Silifke Mersin’den ayrı bir vilayet.
- Bugünkü Osmaniye ve Ceyhan Cebelibereket isminde Adana’dan ayrı bir vilayet.
- Malatya bayağı farklı. Darende Sivas’a bağlı. Besni haricinde Adıyaman komple Malatya’nın bir parçası; ayrıca bugün Erzincan’a bağlı olan Kemaliye (Eğin) de o zamanlar Malatya’ya bağlı.
- Antep, Besni’yi de içeriyor.
- Hatay diye bir vilayet yok, Fransiz mandasina dahil. Sonradan sınırlarımızın dışında Hatay diye bir devlet olacak.
- Giresun, Sivas ve Erzincan arasında sürpriz bir vilayet var: Şebinkarahisar. Komşularla pay edilmiş; çoğu Giresun’a dahil olmuş, Suşehri Sivas’a, Mesudiye Ordu’ya düşmüş.
- Gümüşhane ve Bayburt bir vilayet
- Tunceli diye bir vilayet yok. Haritada Dersim olarak belirtilen bir havza var ve Elazığ’ın içinde. Pülümür ve Nazımiye ise Erzincan’a dahil.
- Erzincan da oldukça farklı. Bugün Tunceli‘nin doğu kesimi ile Bingöl Kiğı Erzincan’a bağlı. Buna karşın Kemaliye Malatya’ya, Tercan Erzurum’a bağlı.
- Elazığ da oldukça farklı. Bugün Tunceli Vilayeti’nin batı ve güneyi ile Bingöl merkez ilçe (Çabakçur) o zamanlar Elazığ’a bağlı.
- Bugün Malatya’ya bağlı olan Pötürge de Elazığ’a bağlı.
- Palu Bitlis vilayetine bağlı.
- Diyarbakır ve Elazığ arasında çok büyük gel gitler var. Diyarbakır’ın Dicle (Piran), Çermik ve Eğil ilçeleri Elazığ’a bağlı.
- Ayrıca Elazığ’ın adı Elaziz.
- Diyarbakır’ın Kuzeybatı’sı komple Elazığ’a bağlı. Ancak Siverek Urfa’ya değil Diyarbakır’a bağlı.
- Bingöl diye bir vilayet komple yok. Elazığ, Diyarbakır ve Erzincan arasina dagilmis.
- Muş ve Bitlis bir vilayet ve merkez Bitlis.
- Batman komple Siirt’e dahil. Hatta Batman merkez haritada adı bile geçmeyen bir yer.
- Şırnak diye bir vilayet de yok. Merkez Siirt’e, Cizre ve Silopi Mardin’e, Beytüşşebab/Idil ise Hakkari‘ye bağlı.
- Hakkari merkezin adı Hakkari değil, Çölemerik.
- Ağrı vilayetinin merkezi Beyazıd (bugünkü Doğubeyazıt ilçesi) ve vilayetin adı da Beyazıd
- Iğdır diye bir vilayet yok, komple Beyazıd’a (Ağrı’ya) dahil.
- Ardahan diye bir vilayet yok, komple Kars’a dahil.
- Artvin oldukça farklı. Şavşat Kars’a, Hopa Rize’ye bağlı.
Süleyman Cabir Ataman