Bildiğimiz gibi ABD’de, kısmen kuzeybatı Avrupa’da bir startup kültürü vardır. Bir grup insan kısıtlı bir bütçe ve satılabilir bir fikirle bir başlangıç yapar. Ortaya eli yüzü düzgün bir şeyler çıkarınca yatırımcı ararlar. Sonrasında ise burada yapılan iş çok değerlenir ve en sonunda büyük bir firma tarafından satın alınarak piyasadan successful exit yani “başarılı çıkış” yaparlar. Başladıkları firmayı, firmanın o ilk küçük ve butik hali ile alakası kalmayacak hale getirir, büyük bir firmaya satar ve piyasadan çekilirler, ya da yeni büyük firmalarında devam ederler. Bunun bir de rekabetli versiyonu vardır. Bu modelde, bir firmaya rakip bir ürün çıkarırsın. Zaten ucu ucuna kar eden kurumsal firmaya karşı orantısız ve agresif şekilde bir rekabet başlatırsın, sonunda ise o firma senin firmanı satın alıp senin ürün ve müşteri portföyünü de bünyesine katar. Bu da yine kayıtlara bir başka “başarılı çıkış” olarak geçer.
Türkiye’de de aslında bu kültür var, kim demiş yok diye. Ama serbest piyasada değil, siyaset alanında. Türkiye’deki startup sistemi şöyle çalışır; önce bir sağ parti kurarsın, sonra iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi’ne muhalefet edersin, seçimlere doğru muhalefetin dozunu artırırsın, etrafında bir kitle toplarsın. Sonra bir zaman gelir, partinle birlikte iktidar partisi saflarına katılarak başarılı çıkışını tamamlarsın. Birkaç istisna hariç bütün sağ muhalif partiler bu tezgahtan birer birer geçmiştir.
Bu iş ilk Erkan Mumcu’nun ANAP’ı yeniden canlandırması ile başladı. Sonra Demokrat Parti’ye katılan Mumcu siyasetten ayrıldı. Sonrasında Mehmet Ağar Demokrat Parti’yi biraz büyütüp ilk seçimde AKP saflarına doğru yol aldı. Olayın çıkışı burasıdır. Ardından Süleyman Soylu, adını bile hatırlamadığım bir parti kurmuştu. O da meydan meydan gezip hesap soracağına dair yeminler ediyordu. Gel zaman git zaman, o da iktidar bloğuna katıldı, hatta içişleri bakanlığına kadar yükseldi. Arada bir de Numan Kurtulmuş tecrübesi yaşandı. Onlar da bir süre İslamcı, dürüst muhafazakar olarak muhalif sahada biraz takıldıktan sonra yine AKP içerisinde üst düzey mevki karşılığında başarılı çıkışlarını yaptılar. Dini kesimdeki startupların bir diğeri de Fatih Erbakan’ın Yeniden Refah Partisi’ydi. Babasından kalma ufak da olsa bir kitlenin desteğini alan Erbakan, seçimlerde önce biraz pazarlıkta el yükseltip ardından seçime az bir süre kala iktidar bloğunda yerini aldı. Dikkat ederseniz burada bir patern var, eski bir partiyi canlandırarak onun kitlesine çökmek. Ama görünen o ki o alan tamamen kapatılmış.
Kuşkusuz, buradaki en enteresan katılım MHP idi. Yılların MHP’si, AKP’ye uzun yıllar muhalefet ettikten sonra bir gün kendisini bir konsorsiyumun içinde buldu. MHP’nin yeri özeldir. AKP’ye dahil olmaktan söz edemeyiz, ancak beraber hareket etmeye başladılar. MHP ana akımının bu kararına itiraz edenler ise İyi Parti isimli bir parti kurdular. Sonra İyi Parti’den Zafer Partisi ve adını hatırlayamayacağım Sinan Oğan’ın partisi çıktı. Son seçimlerde Sinan Oğan, yine bilinmeyen bir şekilde iktidardan yana saf değiştirdi. Seçimden sonra ise bizzat Meral Akşener İyi Parti’den ayrılarak iktidar bloğuna geçti. Şu an da kendisine yakın bir kısım milletvekilini de transfer etmeye devam ediyor. Buna, Destici ve BBP’yi de ekleyebiliriz. Destici de BBP’nin kurucu başkanı Muhsin Yazıcıoğlu’nun aksine iktidar bloğuna yanaşmayı seçenlerden.
Bu süreçte bir yandan muhalif sahada yer alan, hatta CHP listelerinden birkaç milletvekili çıkaran Gelecek Partisi (Ahmet Davutoğlu) ise ufaktan milletvekillerini transfer etmeye başladı. Kaldı ki, CHP’nin sağ kanadında yer alan Deniz Baykal’ın kızının bugün AKP’den milletvekili olması, CHP’den Mehmet Ali Çelebi’nin AKP’ye katılımı ile sadece sağ bir tüzük ve tabelaya sahip partilerden değil, solumsu partilerin sağ kanatlarından da geçişlerin yolu açıldı.
Elbette bunu sadece siyasetçilerle sınırlayamayız. Burada Hulki Cevizoğlu’ndan Nedim Şener’e hatta beni hayretlere sürüklese de Nihat Genç’e kadar pek çok görünür kişinin ve kanaat önderinin transferine de şahit olduk.
Mevcut durumda değerlendirilmeyi bekleyen asset’lerin bir listesini yapacak olursak elbette Deva Partisi ve Zafer Partisi ilk ikiyi teşkil ediyor. Şimdilik katılım sinyali vermeseler de her an her şey olabilir. Ayrıca bir yerlerde bir bahis falan oynamak imkanı olsaydı, bir miktar parayı gürültülü muhalif Cemal Enginyurt’un da iktidar bloğuna geçişine basardım. Her an onu da iktidar bloğunda görebileceğimizi düşünüyorum.
Zafer Partisi de yine borsa değeri çok yüksek bir asset ama son zamanlarda muhalefetin dozunu artırdığı için lideri hapiste. Bilemeyiz, hapisten çıkınca çizgisini korur mu yoksa iktidar bloğunda yerini alır mı göreceğiz. Saadet Partisi ise halen muhalif tavrını koruyor olsa da iktidar bloğuyla geçmişte ufak tefek flörtleşmeleri olmuştu.
Buna ek olarak, Demokrat Parti muhtemelen başarısız bir asset olarak pazardan ayrılmak zorunda kalacak. Bir diğer başarısız asset ise Alparslan Kuytul’un Furkan hareketidir ki onlar da bir şekilde iktidar bloğuna yanlama imkan ve ihtimalini kaybetmiş görünüyorlar.
Sonuç olarak, gençler yok Silikon Vadisi, yok startup kültürü, yatırım falan uğraşmayın. Güçlü, önemli, zengin olacaksanız muhalif bir sağ parti/hareket kurun. Piyasada satacak doğru söylemi bulun, bu da genelde din ve milliyetçilik üzerine bir konu oluyor. Bu konuda Ümit Özdağ oldukça başarılı bir strateji izlemiştir zira, göçmen meselesinden çok ekmek yedi. Sonra da edindiğiniz kitleyi iktidar bloğuna eklemleyip “başarılı çıkışınızı” yapın.
Hayırlı işler güzel ülkem.