Bildiğimiz gibi Türkiye’de son yıllarda çocuğa ne isim konulacağı konusunda çılgın bir durum söz konusu. Herkes, çocuğuna farklı bir isim koyma derdinde. Ancak hiç kimse bu farklılık arayışının sebebi hakkında mantıklı gerekçeye sahip değil. Çünkü hemen hepsi, içinden geldikleri sisteme, kültüre ya da töreye karşı yoğun bir aşağılık kompleksi geliştirmiş olacak ki hepsi onun devam etmemesi yönünde hemfikir. Kısacası tek istedikleri kendi babalarının hatta kendi isimlerinin çocuklarına intikal etmediğinden emin olmak.
Buna farklı olma sıradanlığı diyebiliriz. Yani herkes, farklı bir isim peşindeyken aslında aynı havuzdan isimler seçiyorlar. Kısacası, aslında farklı falan değiller, tam aksine bir sürü davranışı söz konusu. Bu enteresan durumun analizini bir başka yazının konusu olarak bir kenara bırakıp asıl mevzumuza gelelim.
Çocuğa hem Türkiye’de geçen hem de uluslararası geçerliliği olan bir isim koymak mümkündür. Tabi burada uluslararasından kastımız Batı, spesifik olarak da Anglosakson kültürde geçerli olan bir isim koymak. Avrupa’nın periferisi ya da üçüncü dünya kimsenin umrunda değil açık konuşmak gerekirse.
Ancak bir ismin uluslararası nitelik kazanabileceği mantıki zemini sağlamak için bir gerekçeye ihtiyaç vardır. Mesela isim aynen geçerli olabilir, ismin sesteşliği kullanılabilir. Aşağıda bu meşrulaştırma şemaları üzerinden birkaç farklı kategoride toparlamaya çalıştım.
1. Yahudi – Hristiyan – Müslüman ortak havuzu
Bu isimler İncil’in eski ahitlerinde (Tora/Tevrat, Neviim, Ketuvim) ve yeni ahitlerinde geçen kutsal kişilerin isimlerinden Müslümanlar tarafından da bilinip kullanılanları.
- İbrahim – Abraham
- Bünyamin – Benjamin
- Süleyman/Salman – Solomon
- Yakup – Jacob
- Davut – David
- İshak – Izac
- Yusuf – Joseph
- Adem – Adam
- Harun – Aaron
- Danyal – Daniel
- Nuh – Noah
- İsmail – Ishmael/Samuel hatta Sam
- Cebrail – Gabriel
- Mikail – Michael
- Havva – Eva
- Zehra/Zöhre/Sare – Sarah
- Meryem – Mary
- Mikâile – Michaela
Aşağıdakiler ise çok yaygın olmasa da en azından varlığı bilinen isimler
- Yunus – Jonah
- Zekeriya – Zechariah
- İlyas – Eliah/Elias
- Habil – Abel
- Kabil – Cabel
- Musa – Moses
Aşağıdakiler ise anlamı aynı olup farklı duyulanlar. Bazıları dini kitaplarda geçse de popüler olmadığından dolayı kullanılamayabilir.
- Yahya – Johan/John
- İsa – Jesus
- Mehdi – Chris, Christopher
- İdris – Enoch
- Şuayip – Jethro (Ispanyollarda Raul)
- Üzeyir – Ezra
- Zülküf – Ezeikel
2. Yahudi havuzu dışındaki ortak isimler
- Muhammed ve türevleri (Mehmet, Mahmut vs.) – Mohammad (İngiltere’de en yaygın 5. erkek ismidir. Bu nedenle herkes oldukça aşinadır. Sıkıntısız kullanılabilir)
- İskender – Alexander
- Melisa – Melissa
- Elis – Elizabeth/Eliza
3. Anlam yönünden alakasız olup sadece sesteşliğe dayananlar
- Alper – Albert
- Can – John
- Timur – Tim
- Metin – Methew
- Deniz – Denis
- Eren – Aaron
- Sami – Sam
- Mert – Matt ya da Mark
- Ali – Alistair’in kısaltması olarak Ali kullanılır
- Dilaver – Oliver
- Yeliz – Eliza
- Feride – Frida
- Sema – Summer (İngiliz aksanı ile okuyunca çok benziyor)
- Raziye – Rosa
- Osman – Sam
- Özgür – Oscar
- Nihal – Nicole
Bundan sonrası kişinin yaratıcılı ile çoğaltılabilir.
4. Kaçınılması gereken isimler
Esasen koca bir liste hazırladım ancak kişileri rencide edebileceğini düşünerek paylaşmama kararı aldım. Sadece dezavantajlı olabilecek isimlerden uzak durulması gerektiğini söyleyip burada bırakalım.